Η ΚΙΝΗΣΗ ΤΟΥ ΛΙΜΑΝΙΟΥ ΤΗΣ ΚΑΒΑΛΑΣ, ΚΑΤΑ ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΤΟΣ 1897 ΕΩΣ ΤΟ 1910


(μέσα από διαφημίσεις της εφημερίδας, που εκδιδόταν στην γαλλική γλώσσα, με φροντίδα της Ισραηλιτικής Κοινότητας της Θεσσαλονίκης, από το έτος 1895 έως το 1914, υπό τον τίτλο «JOURNAL DE SALONIQUE»)


Πριν χρόνια, περιδιαβαίνοντας τις ηλεκτρονικές σελίδες της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας, (gallica.bnf.fr/Biblioteque Nationale de France), ανακάλυψα έναν «μικρό θησαυρό» και συγκεκριμένα τα περίπου επτακόσια ογδόντα (780) φύλλα μιας εφημερίδας, που εκδιδόταν, δυο φορές την εβδομάδα, στην γαλλική γλώσσα, με φροντίδα της Ισραηλιτικής Κοινότητας της Θεσσαλονίκης, από το έτος 1895 έως το 1914, υπό τον τίτλο «JOURNAL DE SALONIQUE». Στα φύλλα αυτά, που η συντριπτική πλειοψηφία του περιεχομένου τους αναφέρεται, φυσικά, στην πόλη της Θεσσαλονίκης, υπάρχουν και περίπου διακόσιες τριάντα (230) ανταποκρίσεις, διαφημίσεις, γνώμες, ειδήσεις, πληροφορίες κλπ., που αφορούσαν την πόλη της Καβάλας κι από τις οποίες έκανα ήδη αρκετές αναρτήσεις, τόσο στο FACEBOOK όσο και στο blog που διατηρώ στην Google.

Σήμερα θα σας περιγράψω, μέσα από διαφημίσεις των αναφερόμενων στη συνέχεια ναυτιλιακών εταιριών, που περιλαμβάνονταν, προφανώς επί πληρωμή, στα φύλλα της πιο πάνω εφημερίδας, την κίνηση του λιμανιού της Καβάλας στα χρόνια έκδοσης της εφημερίδας (1897 έως 1910). Μέσα από τις διαφημίσεις αυτές προκύπτει η σπουδαιότητα του λιμανιού αυτού και ο κοσμοπολίτικος χαρακτήρας της πόλης, που προκύπτει από τα λιμάνια, από τα οποία κατέφθαναν ή προς τα οποία κατευθύνονταν τα πλοία που σταματούσαν εδώ, πράγμα που με τη σειρά του οφειλόταν κατά κύριο λόγο, στην ανθηρή οικονομία της Καβάλας, την οφειλόμενη στην επεξεργασία και εμπορία εκλεκτών ποικιλιών καπνού.

Ήδη από τον πρώτο χρόνο έκδοσης της εφημερίδας, παρατηρούμε ότι υπήρχαν πολλά, τακτικά δρομολόγια, που συνέδεαν την Καβάλα με τα μεγαλύτερα λιμάνια της Μεσογείου και μάλιστα, σε κάποιες ημερομηνίες περνούσαν από εδώ μέχρι και πέντε πλοία, διαφορετικών, ναυτιλιακών εταιριών, με συνέπεια να υπάρχουν και ισάριθμες, σχετικές διαφημίσεις, στις στήλες της εφημερίδας. Ειδικότερα, τώρα:

Α) Δρομολόγια πλοίων της γαλλικής εταιρίας Messageries maritimes:

Τα πλοία της εταιρίας αυτής εκτελούσαν τα εξής τακτικά δρομολόγια:

Ένα δρομολόγιο, που είχε σαν αφετηρία του την Μασσαλία, ενδιάμεσους σταθμούς την Πάτρα, Σύρα, Θεσσαλονίκη, Καβάλα, Δαρδανέλλια, Κωνσταντινούπολη, Νοβοροσίσκ και τελικό προορισμό το Μπατούμ. Αυτό το δρομολόγιο βλέπουμε να διαφημίζεται στα φύλλα της 3-2-1898 (πλοίο Persepolis), 2-3-1899 (πλοίο Cambodge), 18-6-1900 (πλοίο Memphis), 16-8-1900 (πλοίο Sidon), 15-7-1901 (πλοίο Sidon), 9-9-1901 (πλοίο Cambodge).

Το αντίστροφο προς το προηγούμενο δρομολόγιο, που είχε σαν αφετηρία του την Μαύρη θάλασσα και συγκεκριμένα την Οδησσό, ενδιάμεσους σταθμούς την Κωνσταντινούπολη, Καβάλα, Θεσσαλονίκη, Σύρα, Πάτρα, Μασσαλία, Χάβρη και τελικό προορισμό το Λονδίνο. Αυτό το δρομολόγιο βλέπουμε να διαφημίζεται στα φύλλα της 18-11-1897 (πλοίο Douro), 10-3-1898 (πλοίο Sidon), 27-6-1898 (πλοίο Tigre), 22-9-1898 (πλοίο Bagdad), 18-9-1899 (πλοίο Ava), 8-3-1900 (πλοίο Memphis), 27-6-1901 (πλοίο Sidon. Εδώ υπήρχε ενδιάμεσος σταθμός και στην Δουνκέρκη), 12-12-1901 (πλοίο Tigre), 9-3-1907 (πλοίο Memphis).

Είναι προφανές ότι όλα αυτά τα δρομολόγια ήταν αμφίδρομα, έστω κι αν η μία από τις δύο διαδρομές τους δεν διαφημιζόταν στην εφημερίδα.

Β) Δρομολόγια πλοίων της ναυτιλιακής επιχείρησης «ΠΑΝΤΑΛΕΩΝ».

Τα πλοία της επιχείρησης αυτής εκτελούσαν δρομολόγια:

α) Με αφετηρία την Θεσσαλονίκη, ενδιάμεσους σταθμούς την Καβάλα, Πόρτο Λάγος, Ντεντέ αγατς (σήμερα, Αλεξανδρούπολη), Μυτιλήνη, Σμύρνη και τελικό προορισμό την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Αυτό το δρομολόγιο διαφημίζεται στα φύλλα της 2-3-1899 (πλοίο Ρούμελη), 23-2-1899 (πλοίο Ανατολή), 24-8-1899 (πλοίο Ανατολή και 18-9-1899 (πλοίο Ανατολή).

β) Με αφετηρία την Αλεξάνδρεια, ενδιάμεσους σταθμούς τη Σμύρνη, την Μυτιλήνη, το Ντεντέ αγάτς, Πόρτο Λάγος, Καβάλα και τελικό προορισμό την Θεσσαλονίκη. Αυτό το δρομολόγιο βλέπουμε να διαφημίζεται στα φύλλα της 18-11-1897 (πλοίο Ρούμελη), 27-6-1898 (πλοίο Ανατολή), 22-9-1898 (πλοίο Ανατολή),

Μετά το έτος 1903, δεν αναφέρονται πια δρομολόγια της εταιρίας «ΠΑΝΤΑΛΕΩΝ».

Γ) Δρομολόγια πλοίων της ναυτιλιακής επιχείρησης «ΧΑΤΖΗ ΝΤΑΟΥΤ».

Τα πλοία της επιχείρησης αυτής εκτελούσαν δρομολόγια με αφετηρία την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, τελικό προορισμό την Θεσσαλονίκη και ενδιάμεσους σταθμούς τη Σμύρνη, Μυτιλήνη, Ντεντέ αγάτς (σήμερα, Αλεξανδρούπολη), Πόρτο Λάγος και Καβάλα, καθώς και τα ακριβώς αντίστροφα δρομολόγια: Τα δρομολόγια αυτά βλέπουμε να διαφημίζονται στα φύλλα της 22-11-1897 (δεν αναφέρεται το όνομα του πλοίου), 22-11-1897 (πλοίο Maria), 7-2-1898 (πλοίο Maria), 10-3-1898 (πλοίο Maria), 27-6-1898 (πλοίο Maria), 11-7-1898 (πλοίο Sofia), 22-9-1898 (πλοίο Maria), 13-3-1899 (πλοίο Maria), 18-9-1899 (πλοίο Sofia).

(Μετά το έτος 1899, δεν υπάρχουν διαφημίσεις της ναυτιλιακής επιχείρησης «ΧΑΤΖΗ ΝΤΑΟΥΤ» στην υπό εξέταση εφημερίδα).

Δ) Δρομολόγια της αυστριακής, ναυτιλιακής εταιρίας «LLOYD».

Αρκετά πλοία του Αυστριακού «LLOYD» εκτελούσαν δρομολόγια που είχαν ως αφετηρία την Τεργέστη, ενδιάμεσους σταθμούς την Θεσσαλονίκη, Καβάλα, Πόρτο Λάγος, Ντεντέ αγάτς, Δαρδανέλλια και τελικό προορισμό την Κωνσταντινούπολη. Φυσικά, εκτελούσαν και τα αντίστροφα δρομολόγια, οι διαφημίσεις, όμως, στην εφημερίδα αναφέρονταν στα πρώτα. Έτσι, έχουμε διαφημίσεις αυτού του δρομολογίου στις 22-11-1897 (χωρίς όνομα πλοίου), 27-6-1898 (χωρίς όνομα πλοίου), 22-9-1898 (χωρίς όνομα πλοίου), 3-1899 (πλοίο Memphis ;), 16-8-1900 (πλοίο Saturno), 27-6-1901 (πλοίο Minerva), 9-9-1901 (πλοίο Tebe), 12-12-1901 (πλοίο Galatea), 30-6-1903 (πλοίο Espero), 21-4-1904 (πλοίο Tebe), 13-10-1904 (πλοίο Daphne), 13.4.1905 (πλοίο Salzburg), 29-3-1906 (πλοίο Jupiter), 12-4-1906 (πλοίο Polluce), 15-4-1907 (πλοίο Castore), 7-10-1907 (πλοίο Orion), 11-11-1907 (πλοίο ACHILLE), 16-3-1909 (πλοίο Bregenz), 14-6-1909 (πλοίο Hungaria), 15-7-1909 (πλοίο Castore), 24-3-1910 (πλοίο Linz), 17-4-1910 (πλοίο Melpomene), 11-9-1910 (πλοίο Meran) και 20-11-1910 (πλοίο Linz).

Αξιοσημείωτη, είναι, επίσης, η μεγάλης έκτασης διαφήμιση δρομολογίων της Αυστριακής ναυτιλιακής εταιρίας «LLOYD», που περιλήφθηκε στα φύλλα της 11-7-1898, 13-3-1899 και 16-3-1899 και είχε την εξής μορφή:

«ΑΥΣΤΡΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ LLOYD

ΑΠΟ ΤΕΡΓΕΣΤΗ

Η γραμμή Α. (πλοίο) Tessaglia, με δρομολόγια κάθε δεκαπέντε ημέρες, κάνει στάσεις στα ακόλουθα λιμάνια: Φιούμε, Βαλόνα, Κέρκυρα, Χανιά, Ρέθυμνο, Ηράκλειο, Πειραιά, Βόλο και Θεσσαλονίκη και συνεχίζει για Καβάλα, Λάγος, Ντεντέ αγάτς, Δαρδανέλια, Καλλίπολη, Ραιδεστό και Κωνσταντινούπολη.

Η γραμμή Β. (πλοίο) Tessaglia, με δρομολόγια κάθε δεκαπέντε ημέρες, κάνει στάση στα ακόλουθα λιμάνια: Δυρράχιο, Κέρκυρα, Αργοστόλι, Ζάκυνθο, Κήθυρα, Χανιά, Ρέθυμνο, Ηράκλειο, Πειραιά, Βόλο και Θεσσαλονίκη και αναχώρηση για Καβάλα, Ντεντέ αγάτς, Δαρδανέλια, Καλλίπολη, Ραιδεστό και Κωνσταντινούπολη.

ΑΠΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

Η γραμμή Α. (πλοίο) Tessaglia επιστρέφει κάθε δεκαπέντε ημέρες και θα προσεγγίζει: Ραιδεστό, Καλλίπολη, Δαρδανέλλια, Ντνεντέ αγάτς, Πόρτο Λάγος, Καβάλα και Θεσσαλονίκη και θα συνεχίσει για Βόλο, Πειραιά, Ηράκλειο, Ρέθυμνο, Χανιά, Ζάκυνθο, Αργοστόλι, Βαλόνα, Φιούμε και Τεργέστη.

Η γραμμή Β. (πλοίο) Tessaglia, με δεκαπενθήμερη επιστροφή, θα προσεγγίζει: Ραιδεστό, Καλλίπολη, Δαρδανέλλια, Ντνεντέ αγάτς, Καβάλα και Θεσσαλονίκη και θα συνεχίζει για Σμύρνη, Ηράκλειο, Ρέθυμνο, Χανιά, Κήθυρα, Ζάκυνθο, Αργοστόλι, Κέρκυρα, Δυρράχιο και Τεργέστη».

Τέλος, στο φύλλο της 7-10-1907 υπάρχει η ακόλουθη διαφήμιση της ναυτιλιακής εταιρίας «Chirket Hairié Hamidié»:

«Chirket Hairié Hamidié

Η διεύθυνση της Chirket Hairié Hamidié μόλις τροποποίησε ως εξής το χειμερινό δρομολόγιο της γραμμής Θεσσαλονίκη-Σμύρνη, με επιστροφή:

Αναχωρήσεις από τη Θεσσαλονίκη κάθε Δευτέρα στις 6 το πρωί, ακριβώς, με προορισμό τη Σίβηρι (Κασσάνδρα), το Άγιο Όρος, την Καβάλα, Λήμνο, Μυτιλήνη και άφιξη στη Σμύρνη κάθε Τετάρτη το μεσημέρι.

Αναχωρήσεις από τη Σμύρνη κάθε Πέμπτη, με ενδιάμεσες στάσεις στην Μυτιλήνη, τη Λήμνο, την Καβάλα, το Άγιο Όρος, τη Σίβηρι (Κασσάνδρα) και άφιξη στη Θεσσαλονίκη κάθε Σάββατο στις 5 το πρωί.

Για περισσότερες πληροφορίες, απευθυνθείτε στην τοπική διεύθυνση».



Μετά το έτος 1910, η εφημερίδα έπαψε να εκδίδεται και δεν επανεκδόθηκε ποτέ πια, άφησε όμως, στην διάθεση κάθε μελλοντικού, ιστορικού ερευνητή, τα περίπου επτακόσια ογδόντα (780) φύλλα της, γεμάτα με πληροφορίες από την ζωή της Θεσσαλονίκης και της Καβάλας, στα χρόνια από το 1897 έως και το 1910!