ΕΝΑ ΑΡΧΑΙΟ ΟΡΥΧΕΙΟ, ΒΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΛΙΜΝΙΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ, ΕΡΜΑΙΟ ΣΤΑ ΧΕΡΙΑ ΧΡΥΣΟΘΗΡΩΝ!

Οι ορεινοί όγκοι που σήμερα εμπίπτουν μέσα στα όρια της Περιφερειακής Ενότητας Καβάλας, (όρη Παγγαίο και Σύμβολο, όρη Λεκάνης), ήδη από την απώτερη αρχαιότητα αποτέλεσαν πηγές απίστευτου πλούτου, για τις φυλές και τους λαούς που κατοίκησαν γύρω και πάνω απ’ αυτούς. Για αιώνες, τα πλούσια μεταλλεία του Παγγαίου και των ορέων της Λεκάνης (Σκαπτή Ύλη, άσυλα Διονύσου), παρείχαν, σε μεγάλη αφθονία, τον χρυσό και τον άργυρο, για να κάνουν

τον μεν Ηρόδοτο να λέει (VII, 112), "το Πάγγαιον ούρος, εόν μέγα τε και υψηλόν, εν τώ χρύσεά τε και αργύρεα ένι μέταλλα, τά νέμονται, Πίερές τε και Οδόμαντοι και μάλιστα Σάτραι",

τον Στράβωνα (Γεωγραφικά, 7ο βιβλίο), "ότι πλείστα μέταλλά εστι χρυσού εν ταις Κρηνίσιν, όπου νυν Φίλιπποι πόλις ίδρυται, πλησίον του Παγγαίου όρους. Και αυτό δε το Παγγαίον χρυσεία και αργυρεία έχει μέταλλα, και η πέραν και η εντός του Στρυμόνος ποταμού μέχρι Παιονίας. Φασί δε και τους την Παιονίαν γην αρούντας ευρίσκειν χρυσού τινα μόρια",

τον Ευρυπίδη, στην τραγωδία του "Ρήσος", να ονομάσει το Παγγαίο «όρος με τους όγκους χρυσού, του οποίου η γη κρύβει άργυρο»

και τον Αππιανό, Ρωμαίο ιστορικό, (De bello civile IV, 105) ν’ αναφέρει ότι «Φιλίππων μεν ουν έστιν έτερος λόφος ου μακράν, ον Διονύσου λέγουσιν, εν ω και τα χρυσεία έστι τα Άσυλα καλούμενα».

Είναι, έτσι, ευνόητο ότι όταν κάποιος περιηγείται στα προαναφερθέντα όρη, συναντά αναρίθμητες επιφανειακές και υπόγειες θέσεις εξορυκτικής δραστηριότητας.

Η ευρύτερη, ορεινή περιοχή, γύρω από τις δημοτικές κοινότητες Βουνοχωρίου, Λιμνιάς και Λυκοστόμου ενέπιπτε στην μεταλλοφόρα περιοχή των «Ασύλων Διονύσου» και, ως εκ τούτου, είναι κι εδώ ορατές, σε κάθε βήμα του ορεινού περιηγητή, οι εξορυκτικές δραστηριότητες που ασκήθηκαν, επί δεκάδες αιώνων.

Τον Απρίλιο του 2008 έτους περπατούσα στην ορεινή περιοχή που εκτείνεται βόρεια του οικισμού της Λιμνιάς, στον καλοφτιαγμένο, δασικό δρόμο που διασχίζει ένα υπέροχο δάσος οξιάς (δείτε φωτογραφίες 1η έως 4η). Πολύ κοντά στον δρόμο αυτόν διέκρινα μια δολίνη, (φυσικό σχηματισμό, σαν μικρό κρατήρα, που δημιουργήθηκε από ασβεστολιθική κατακρήμνιση), περιμέτρου περίπου 150 μέτρων και βάθους 10-20 μέτρων.

Εκείνο που πρώτα τράβηξε την προσοχή μου ήταν το γεγονός ότι όλη αυτή η δολίνη περιβαλλόταν από χαμηλό τοιχίο, κατασκευασμένο από αργούς λίθους, χωρίς συγκολλητικό κονίαμα («ξερολιθιά») (φωτογραφίες 5η έως και 7η). Για ποιον λόγο να περιφράξει κάποιος τη συγκεκριμένη δολίνη, που αποτελεί μία από πάμπολλες δολίνες, που υπάρχουν στα όρη της Λεκάνης;

Την απάντηση στην απορία μου έλαβα, όταν κατέβηκα στο βάθος της δολίνης, όπου αντίκρισα την μικρή είσοδο μιας στοάς ορυχείου, γύρω από την οποία υπήρχαν όστρακα αρχαίων αγγείων, που μαρτυρούσαν κάποια εξορυκτική δραστηριότητα, (φωτογραφίες 8η έως και 10η).

Όπως προανέφερα, είσοδοι σε μεταλλευτικές στοές υπάρχουν άπειρες στα συγκεκριμένη όρη, με εμφανή, γύρω τους, τεκμήρια ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Κοντά, εξ άλλου, (στην γειτονική περιοχή της δημοτικής ενότητας Λυκοστόμου), υπάρχουν απομεινάρια λίθινων κατασκευών (ρηχές λεκάνες, λαξευμένες στους βράχους), που χρησίμευαν για μια πρώτη πλύση και καθαρισμό του εξορυσσόμενου υλικού, (δείτε τις τέσσερις τελευταίες φωτογραφίες, 21η έως και 24η).

Λίγους μήνες αργότερα και συγκεκριμένα τον Οκτώβριο του 2008 επισκέφθηκα και πάλι την δολίνη με την στενή είσοδο της μεταλλευτικής στοάς, τώρα, όμως, τα πράγματα είχαν αλλάξει: Χρυσοθήρες «είχαν εγκατασταθεί» στην δολίνη, είχαν διανοίξει αρκετά τη στενή είσοδο που είχα δει πριν μήνες και είχαν σκάψει σε βάθος, αποκαλύπτοντας μέρος της μεταλλευτικής στοάς, την οποία συγκρατούσαν πανάρχαια τμήματα κορμών δένδρων. Είναι προφανές ότι η άγνοια των ανθρώπων αυτών, σε συνδυασμό με την δίψα τους για εύκολο πλουτισμό, τους οδήγησε στο να προκαλέσουν φθορές σ’ ένα αρχαίο ορυχείο, πολύ ενδιαφέρον για την ιστορική και την αρχαιολογική επιστήμη, το οποίο, εξ ορισμού, ήταν αδύνατο να τους προσφέρει το παραμικρό! (Δείτε το διανοιγμένο ορυχείο, στις φωτογραφίες 11η έως και 19η, ενώ στην 20ή φωτογραφία δείτε αυτά που άφησαν πίσω τους οι χρυσοθήρες).

Αυτός, ακριβώς, είναι ο λόγος των αναρτήσεών μου σαν τη σημερινή, αυτός είναι και ο λόγος που θεωρώ αναγκαία την διδασκαλία της τοπικής ιστορίας στα σχολεία, προκειμένου να πάψει η άγνοιά της, να οδηγεί στην καταστροφή των αρχαίων μνημείων του τόπου μας!