Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΟΥ ΟΘΩΜΑΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΤΗΣ ΚΑΒΑΛΑΣ (ΚΑΙ Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΙ ΑΛΛΩΝ ΕΡΓΩΝ)



Στις ηλεκτρονικές σελίδες της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας,(gallica.bnf.fr/Biblioteque Nationale de France) είναι αναρτημένα τα περίπου επτακόσια ογδόντα (780) φύλλα μιας εφημερίδας, που εκδιδόταν, δυο φορές την εβδομάδα, στην γαλλική γλώσσα, με φροντίδα της Ισραηλιτικής Κοινότητας της Θεσσαλονίκης, από το έτος 1895 έως το 1910, υπό τον τίτλο «JOURNAL DE SALONIQUE».

Στο τεύχος της 27ης-10-1902 της εφημερίδας, δημοσιεύθηκε το ακόλουθο άρθρο του τότε εκδότη της εφημερίδας, Saadi Levy, που έχει τίτλο: PROMENADES ET VISITES A KAVALLA (ΠΕΡΙΠΑΤΟΙ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΑΒΑΛΑ)

Πρόκειται για ένα άρθρο, στο οποίο ο εκδότης της εφημερίδας επαινεί τον τότε Οθωμανό καϊμακάμη (πολιτικό Διοικητή) της Καβάλας, για την θεμελίωση, στις 31 Αυγούστου του έτους 1900, του νέου οθωμανικού νοσοκομείου της πόλης, δυναμικότητας σαράντα (40) κλινών.

Όσον αφορά το ύφος του άρθρου και ειδικότερα τους υπερβολικούς επαίνους του εκδότη της εφημερίδας προς τον Οθωμανό Διοικητή της πόλης, ας μη το κρίνουμε με σημερινά κριτήρια, αλλά μέσα στα πλαίσια μιας ιδιαίτερα σκληρής εποχής, στην οποία οι υπόδουλοι στους Οθωμανούς όφειλαν να δίνουν συχνά «διαπιστευτήρια της νομιμότητάς τους», προκειμένου οι κατακτητές να τους επιτρέπουν να ζουν και ν’ αναπτύσσονται χωρίς σοβαρά προβλήματα.

Το άρθρο, μετά από την πιο πάνω επισήμανση, έχει ως εξής:

«Οι τελευταίες γιορτές μου έδωσαν λίγο ελεύθερο χρόνο, καθώς τα γραφεία της «La Epoca» έκλεισαν (σημείωση δική μου: Επρόκειτο, μάλλον, για το τυπογραφείο της εφημερίδας) και, κατά συνέπεια, η εφημερίδα Journal de Salonique δεν μπόρεσε να εκδοθεί για δύο συνεχόμενες Πέμπτες. Το να κάθομαι και να «μουχλιάζω» δεν ήταν ποτέ του γούστου μου. Έτσι, αφού έφτιαξα τις βαλίτσες μου, πήρα την άμαξα κι έφυγα να περιπλανηθώ στην ύπαιθρο, κάνοντας δύο μεγάλες στάσεις, στην Καβάλα και στην Κωνσταντινούπολη.

Η Καβάλα έχει την τύχη να κυβερνάται από τον Εξοχότατο Εμίν Πασά, έναν καϊμακάμη μ’ εκπληκτική δραστηριότητα, η οποία αποβαίνει εξ ολοκλήρου προς όφελος των κατοίκων της περιοχής και της ίδιας της περιοχής.

Το 1900, ο Εμίν Πασάς συνέλαβε την πολύ αξιέπαινη ιδέα, να τιμήσει επάξια την ευτυχή επέτειο της ενθρόνισης της Αυτού Μεγαλειότητας, του Σουλτάνου. Για το σκοπό αυτό, σχεδίασε την ανέγερση ενός πολιτικού νοσοκομείου σαράντα (40) κλινών και, όπως πάντα, συμβουλεύτηκε τους υψηλούς αξιωματούχους και τους σημαντικότερους παράγοντες της Καβάλας. Παντού συνάντησε την πιο θερμή υποστήριξη και στις 31 Αυγούστου 1900, ημέρα της γιορτής του αυτοκρατορικού Ιωβηλαίου, η τοποθέτηση του πρώτου λίθου πραγματοποιήθηκε, μ’ εξαιρετική λαμπρότητα.

Απέμενε να βρεθούν όλοι οι απαραίτητοι πόροι, για την ολοκλήρωση του έργου που είχε αναληφθεί. Συγκροτήθηκε μια ανώτατη επιτροπή, με την ακόλουθη σύνθεση: Ο Εξοχότατος Εμίν Πασάς, πρόεδρος, ο αξιότιμος Χαφίζ Εφέντι, πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου, αντιπρόεδρος, ο κ. Κωνσταντίνος Βουλγαρίδης, πρόξενος της Γαλλίας και της Ρωσίας, οι κ.κ. MM. II. Misrachi, διευθυντής της Commercial Company, A. Wix, διευθυντής του Οίκου Herzog, Izbiraki, ναζίρης της La Régie, Grumwald, ταμίας του Οίκου Herzog, Keleb Yanli Ibrahim και Ηassan effendi, επιφανείς προσωπικότητες της Καβάλας. Η υψηλή αυτή επιτροπή άνοιξε μια δημόσια εγγραφή, η οποία απέφερε περισσότερες από 2000 τουρκικές λίρες και το κτίριο μπόρεσε να κατασκευαστεί.

Το νοσοκομείο, που λειτουργεί εδώ και πέντε μήνες, βρίσκεται ανατολικά της Καβάλας, σ’ ένα απομονωμένο ακρωτήρι, που πλαισιώνεται από μιζα βραχώδη ακτή, η οποία υψώνεται πάνω από την απέραντη θάλασσα.

Στους πρόποδες αυτής της βραχώδους ακτής, τα κύματα σκάζουν με απαλό μουρμουρητό, όταν η θάλασσα είναι ήρεμη και με απειλητικό βρυχηθμό, όταν αυτή είναι οργισμένη.

Στα δεξιά βρίσκεται η πόλη, κλεισμένη μέσα στα τείχη της και σχηματίζοντας εσοχές, εκεί όπου οι γειτονιές μοιάζουν υπερβολικά «πνιγμένες». Ένας δρόμος, που η σκαπάνη έχει σκαλίσει στο βράχο, οδηγεί στην είσοδο της μνημειώδους κατασκευής, της οποίας τα σχέδια, που έδωσε ο κ. Grumwald, μοιάζουν με αυτά του Νοσοκομείου Rothschild της Βιέννης. Το πρωτότυπο (Νοσοκομείο της Βιέννης) δεν έχει (όμως την υπέροχη θέα προς τη θάλασσα, η οποία κάνει το Νοσοκομείο της Καβάλας να μοιάζει με ναό της υγείας.

Ο Εξοχότατος Emin Pacha θέλησε να με ξεναγήσει ο ίδιος στο ναό αυτόν, για τον οποίο ο ίδιος νιώθει (σχεδόν) θρησκευτική τφρυφερότητα.

Στο κατώφλι, μας υποδέχονται τρεις αδελφές της αγάπης, από τις οποίες δύο ήρθαν από τη Βιέννη και η τρίτη από την Κωνσταντινούπολη. Αυτές οι τρεις γενναίες γυναίκες, με τη βοήθεια του κύριου και του βοηθητικού προσωπικού, που διοικούνται με αυστηρότητα, διατηρούν το νοσοκομείο απόλυτα καθαρό. Αυτό σε κάνει να θέλεις να... αρρωστήσεις, για να απολαύσεις την περιποίηση και τις τρυφερές φροντίδες, να ζήσεις την αγάπη και ν’ απολαύσεις τη μαγευτική θέα.

Δεν χρειάζεται ν’ αναφερθούμε λεπτομερώς στην κατάσταση των κοιτώνων, των τραπεζαριών, του φαρμακείου, του χειρουργείου, των ιδιωτικών δωματίων, των σαλονιών και των άλλων βοηθητικών χώρων. Όλα είναι υπέροχα, επειδή είναι απλά και συμμορφώνονται με τις πιο πρόσφατες εφαρμογές (αρχές) της υγιεινής. Ας πούμε μόνο ότι όλο το περιεχόμενο του χειρουργείου προέρχεται από τα καλύτερα εργοστάσια του Βερολίνου και έχει εισαχθεί από τον Οίκο Herzog.

Ένας γιατρός, ο κ. Calendjé Yanco (Καλέντζης Γιάνκος;), απασχολείται στο Νοσοκομείο. Η ιατρική περίθαλψη εξασφαλίζεται, επιπλέον, από τους γιατρούς της πόλης, οι οποίοι, εκ περιτροπής, παρέχουν εξάμηνη περίθαλψη (ο καθένας) στους ασθενείς. Αυτή τη στιγμή, ο Δρ Louis προσφέρει την ευγενική του βοήθεια στον Δρ Calendjé.

Το ίδρυμα λειτουργεί σήμερα μ’ ένα κεφάλαιο 600 τουρκικών λιρών, που η δημοτική αρχή ανέλαβε να προσφέρει για τον πρώτο χρόνο. Από τον μήνα Μάρτιο του επόμενου έτους, ημερομηνία λήξης της οικονομικής περιόδου, η Εξοχότητά του, ο Εμίν Πασάς, ελπίζει να μπορέσει να εξασφαλίσει στο νοσοκομείο ένα ετήσιο εισόδημα 1000 τουρκικών λιρών. (Για το σκοπό αυτόν), περίπου σαράντα (40) καταστήματα πρόκειται ν’ ανεγερθούν στη βάση του μεγάλου υδραγωγείου της Καβάλας. Τα ενοίκια αυτών των καταστημάτων, τα έσοδα από το GRAND HOTEL, που διαθέτει ζυθοποιία και κήπο και του οποίου η ανέγερση έχει ήδη εγκριθεί, καθώς και άλλα ειδικά έσοδα, θα διατεθούν για τη συντήρηση του νοσοκομείου, το οποίο θα επεκτείνεται σταδιακά, ανάλογα με τους πόρους που θα υπάρχουν.

Βγαίνοντας από το νοσοκομείο, ένα κομμάτι τοίχου που έκλεινε τον δρόμο μακριά, έξω από την περίφραξη, τράβηξε την προσοχή μας. Η Εξοχότητά του, ο Εμίν Πασάς, αντιληφθείς την έκπληξή μας, είπε τότε:

- Αυτός ο τοίχος φαίνεται να σας ξαφνιάζει. Τον έφτιαξα εκεί, προκειμένου να σώσω τη ζωή κάποιων ανθρώπινων πλασμάτων. Κάθε χρόνο, απερίσκεπτοι λουόμενοι κατέβαιναν από αυτήν την πλαγιά για να κάνουν το μπάνιο τους στην απόκρημνη ακτή. Ακριβώς σ’ εκείνο το σημείο υπάρχει ένα ισχυρό υποθαλάσσιο ρεύμα, που παρασέρνει τους κολυμβητές και τους πνίγει· έτσι, πολλοί άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους μέσα σε λίγα χρόνια. Όλες οι παρατηρήσεις μου, όλες οι εκκλήσεις μου δεν είχαν κανένα αποτέλεσμα. Αναγκάστηκα λοιπόν να αποκλείσω αυτό το μοιραίο (επικίνδυνο) σημείο, υψώνοντας εκεί ένα εμπόδιο.

Ο άγρυπνος κυβερνήτης της Καβάλας ενδιαφέρεται διαρκώς, για καθετί που μπορεί να συμβάλει στην πρόοδο της πόλης και στην αύξηση της ευημερίας των κατοίκων της. Η ηρεμία είναι απόλυτη· οι δρόμοι απολύτως ασφαλείς· τα δυσάρεστα γεγονότα αποτελούν σπάνια εξαίρεση. Εδώ πρέπει να υπογραμμιστούν οι προσπάθειες και ο ζήλος του διοικητή της χωροφυλακής της Καβάλας, ταγματάρχη Χουσεΐν Εφέντη, ο οποίος εκτελεί το καθήκον του με τρόπο που ικανοποιεί τους πάντες.

Έχουμε μιλήσει περισσότερες από μία φορές για την έλλειψη πόσιμου νερού στην Καβάλα. Ο Εμίν Πασάς, σε συνεννόηση με τις δημοτικές αρχές, αποφάσισε να φέρει το νερό στην πόλη και είναι άνθρωπος που υλοποιεί τα σχέδιά του, πριν ακόμη προκύψει ένα πρόβλημα.

- Αν ο Θεός μου χαρίσει ζωή, έλεγε ο ευγενής και σοβαρός αυτός λειτουργός, καθώς με συνόδευε, υπό την προστασία του Σεβαστού Κυρίου μας (εννοεί το Σουλτάνο), ελπίζω να μπορέσω να δημιουργήσω στην Καβάλα και στα περίχωρά της μια σειρά καλλωπιστικών έργων. Με το νερό, θα μπορέσω να δημιουργήσω λίγη σκιά δένδρων. Θέλω επίσης να ενισχύσω τους δρόμους, για να γίνουν οι μεταφορές λιγότερο δαπανηρές. Αλλά το όνειρό μου θα ήταν, αφού πρώτα πραγματοποιήσω τις πιο απαραίτητες βελτιώσεις, να προικίσω την Καβάλα με μια γραμμή τραμ και μια προκυμαία. Όταν λάμψουν εκείνες οι όμορφες μέρες για την πόλη αυτή, η ευημερία της θα διπλασιαστεί, ο πληθυσμός της επίσης και όλοι θα υμνούν τον μονάρχη των Οθωμανών.

Τότε, συνέχισε ο Εμίν Πασάς, ευτυχής και υπερήφανος για τη δική μου μικρή συνεισφορά στο έργο της προόδου, θ’ αποσυρθώ στη Θεσσαλονίκη, για να περάσω εκεί τα γηρατειά μου, ερχόμενος μία ή δύο φορές τον χρόνο να περάσω μερικές εβδομάδες ανάμεσα στους καλούς μου φίλους της Καβάλας.

Είθε αυτό το τόσο απλό όνειρο, το όνειρο ενός γενναίου ανθρώπου, ενός έντιμου πολίτη και ενός πιστού υπηρέτη της πατρίδας, να πραγματοποιηθεί το συντομότερο, για το καλό της Καβάλας και όλων των κατοίκων της».

Στην 1η φωτογραφία, του έτους 1907, που προέρχεται από το αρχείο του καλού μου φίλου, του Νίκου Τσουμπάκη, φαίνεται το Οθωμανικό Νοσοκομείο, ενώ στις δύο άλλες φωτογραφίες η εφημερίδα που περιείχε το πιο πάνω άρθρο.