Η ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΗ ΓΡΑΜΜΗ ΣΤΑΥΡΟΥΠΟΛΗΣ – ΤΟΞΟΤΩΝ ΞΑΝΘΗΣ (ΣΤΕΝΑ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ), ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ – ΔΕΔΕΑΓΑΤΣ (ΣΗΜΕΡΙΝΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ)



Η σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης – Δεδέαγατς (σημερινής Αλεξανδρούπολης) κατασκευάστηκε από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στα τέλη του 19ου αιώνα και συγκεκριμένα την περίοδο 1893-1896.

Η γραμμή ονομαζόταν «Ενωτικός Σιδηρόδρομος» (Jonction Salonique-Constantinople) και σκοπό είχε να ενώσει τη Θεσσαλονίκη με την υπάρχουσα γραμμή Κωνσταντινούπολης – Αδριανούπολης (και από εκεί προς το Δεδέαγατς).

Το προνόμιο παραχωρήθηκε το 1892 στην εταιρεία Compagnie du Chemin de Fer Ottoman Jonction Salonique-Constantinople (JSC), γαλλικών κυρίως συμφερόντων.

Οι εργασίες ξεκίνησαν τον Ιούνιο του 1893 και ολοκληρώθηκαν το 1896 (άνοιξε επίσημα την 1η Απριλίου 1896).

Η γραμμή Δεδέαγατς – Αδριανούπολη (Πύθιο) είχε κατασκευαστεί νωρίτερα, γύρω στο 1871-1874, από την εταιρεία των Ανατολικών Σιδηροδρόμων (Chemins de fer Orientaux) του βαρόνου Maurice de Hirsch, ως μέρος ευρύτερου δικτύου.

Η σύνδεση Θεσσαλονίκης – Δεδέαγατς (περίπου 440 χλμ.) ήταν η τελευταία φάση που ολοκλήρωσε το ενωτικό δίκτυο και άρχισε να λειτουργεί πλήρως το 1896.

Ως εκ τούτου, τμήμα της προαναφερθείσας γραμμής αποτελούσε και αυτό ανάμεσα στη Σταυρούπολη και τους Τοξότες της Ξάνθης, δηλαδή, η γραφική γραμμή που διέσχιζε τα στενά του ποταμού Νέστου και η οποία, δυστυχώς, εδώ και χρόνια έχει τεθεί εκτός λειτουργίας κι έχει εγκαταλειφθεί.

Όπως είναι φυσικό, η γραμμή αυτή, που ήταν ένα από τα σημαντικότερα σιδηροδρομικά έργα της Οθωμανικής περιόδου στα Βαλκάνια και η οποία συνέβαλε σημαντικά στην ανάπτυξη του Δεδέαγατς ως λιμανιού και εμπορικού κόμβου, φωτογραφήθηκε επιμελώς, κατά την κατασκευή της, από επίσημους φωτογράφους της οθωμανικής κυβέρνησης και οι εκπληκτικές φωτογραφίες που τραβήχτηκαν τότε (οπωσδήποτε πριν το έτος 1896), σώζονται στο αρχείο του Σουλτάνου Αβδούλ Χαμίντ, που διατηρείται στο Istanbul Universitesi.

Σήμερα, στην ανάρτησή μου αυτή, σας δείχνω τις φωτογραφίες του παραπάνω αρχείου, που περιγράφουν την κατασκευή του τμήματος της γραμμής που προανέφερα, το οποίο διέσχιζε τα στενά του ποταμού Νέστου, κάνοντας τις εξής, απαραίτητες διευκρινίσεις:

Οι φωτογραφίες έχουν τραβηχτεί οπωσδήποτε πριν το έτος 1896, είναι όμως ολοκάθαρες. Ο σχολιασμός τους γίνεται στην γαλλική γλώσσα.

Στο επάνω μέρος κάθε φωτογραφίας αναγράφεται η φράση «Ligne Salonique – Dedeagach» (δηλ., γραμμή Θεσσαλονίκης Δεδέαγατς).

Στο κάτω μέρος κάθε φωτογραφίας αναγράφονται: α) Η φράση Gorges du Kara-su (Φαράγγι του Καρά σου – έτσι αποκαλούσαν οι Οθωμανοί τον ποταμό Νέστο). β) Το ακριβές χιλιόμετρο του συγκεκριμένου σημείου της γραμμής, που απεικονίζεται στην φωτογραφία. γ) Ποια, συγκεκριμένα, τούνελς απεικονίζονται στην φωτογραφία. δ) Η φράση «vue prise côté de Salonique» (δηλ., η φωτογραφία τραβήχτηκε από την πλευρά της γραμμής, όπως αυτή έρχεται από την Θεσσαλονίκη) ή «vue prise côté de Dedeagach» (δηλ., η φωτογραφία τραβήχτηκε από την πλευρά της γραμμής, όπως αυτή έρχεται από το Δεδέαγατς).

(Σε μερικές φωτογραφίες φαίνονται λιγότερα ή και κανένα από τα παραπάνω, πληροφοριακά στοιχεία).

Στην τελευταία φωτογραφία απεικονίζεται η περίφημη, παλαιοχριστιανική Βασιλική Β’ των Φιλίππων, όπως αυτή ήταν πριν από οποιαδήποτε ανασκαφή της. Στο επάνω μέρος της αναγράφεται η φράση «Ligne Salonique – Dedeagach» (δηλ., γραμμή Θεσσαλονίκης Δεδέαγατς), ενώ στο κάτω μέρος η φράση «Ruines de Philippes (Palais d’ Anexandre le Grand) entre Drama et Cavalla», (δηλ. Ερείπια των Φιλίππων (Παλάτι του Μεγάλου Αλεξάνδρου) ανάμεσα στην Δράμα και την Καβάλα).